Wyszukiwarka
AKTUALNOŚCI

GUBERNATOR
 
  Łukasz Grochowski
ROTARY NA ŚWIECIE
ROTARY W POLSCE
KLUBY W POLSCE
NASZE KINO
O ROTARY
ROTARIANIN
  • ROTARY CLUB MEETENG ARE HELD EVERY MONDAY AT 7 PM IN HOTEL RADISON BLU (PANORAMA HALL) PURKYNIEGO 10 STREET 50-156 WROCŁAW - WELCOME ALL

  • SPOTYKAMY SIĘ ZAWSZE W PONIEDZIAŁKI O GODZ. 19:00 HOTEL RADISON BLU (SALA PANORAMA) UL. PURKYNIEGO 10, 50-156 WROCŁAW - SERDECZNIE ZAPRASZAMY!

W prawo zwrot

Galeria

<H6>W PRAWO - W LEWO ?</H6>

W PRAWO - W LEWO ?
   

Na lewo z Kudowy do Nachodu

 

Dziś, kiedy płynnie i bez okazywania dokumentów przekraczamy granicę w Boboszowie, Słonem czy Tłumaczowie, trudno uwierzyć, że do 1939 r. po przekroczeniu granicy należało wzorem Anglików, zjechać na lewy pas.

 

Otóż w 1882 r. umyślono sobie w Wiedniu (może za przyczyną sprowadzanych z Anglii limuzyn), by w monarchii Habsburgów wprowadzić ruch lewostronny.

Wbrew pozorom, był to powrót do tradycji, bo od starożytności naturalnym sposobem poruszano się na gościńcach lewą stroną.

Dzięki temu łatwiej było się bronić dzierżąc w prawej dłoni miecz czy kopię. Praworęczni nosili długie miecze przy lewym boku, a w wąskich uliczkach średniowiecznych miast idąc prawą stroną zaczepiali się tymi mieczami wzajemnie.

 

Papież Bonifacy VIII w 1300 r. nakazał, aby pielgrzymi poruszali się po lewej stronie drogi, podobnie jak cesarz "Kraju Kwitnącej Wiśni".

Leworęcznym, jak zwykle, było nie po drodze. Podobno dopiero Napoleon w zamiarze utrudnienia spodziewanej angielskiej inwazji, po wojskowemu nakazał „w prawo zwrot” na całym podporządkowanym sobie kontynencie (na szczęście zreformował też parę innych dziedzin).

Choć system ten przyjął się już w Europie, dążenie do przywrócenia starego porządku było tak silne, że cesarsko-królewskie moście przywróciły ruch lewostronny; poza Dalmacją i Krainą (dzisiejsza Chorwacja i Słowenia) oraz Tyrolem i Voralbergiem.

Wiedeńscy biurokraci wymogli jednak i tam zmiany wprowadzone w 1910 r., na krótko przed I wojną światową. Spotkało się to jednak z takim sprzeciwem miejscowej ludności, że już po I wojnie na powrót zmieniono zasady.

 

Kiedy powstała odrodzona Polska, należało ujednolicić i tę dziedzinę na terenie trzech byłych zaborów.

 

Galicja przeszła na prawo w 1924 r. (niektóre źródła podają 1918), choć krakowskie tramwaje z uwagi na kosztowną zmianę torowisk przestały jeździć lewym torem dopiero w 1925 r. Państwa, które podpisały w 1926 r. umowę paryską, zobowiązały się do wprowadzenia ruchu prawostronnego. Jednak we wschodniej Austrii (razem z Wiedniem) i Czechosłowacji przymierzano się do zmian bardzo, bardzo długo ze względu na wspomniane koszty.

 

Czechosłowacja przewidywała przejście do 1936 r., ale w końcu do zmiany miało dojść dopiero od 1 maja 1939 r. Historia jednak przyśpieszyła.

Aneksja Austrii przez hitlerowskie Niemcy wymusiła przejście Wiednia na ruch prawostronny od 19 września 1938 r., aneksja – najpierw czeskich Sudetów – przejście kilka tygodni później, od 10 października 1938 r. na ich obszarze, a po zagarnięciu Czech od 15 marca, w Pradze od 26 marca 1939 r.

Do jesieni 1941 r. ruch prawostronny wprowadzono, pod naciskiem wojskowych, również na Węgrzech i na Słowacji.

 

Od tego czasu kilkanaście kolejnych krajów przeszło na prawo m.in. Szwecja w 1967 i Chiny w 1946 r. Odwrotnie postąpiło tylko małe wyspiarskie państwo Samoa w 2009 r., by zaoszczędzić na przeróbkach samochodów sprowadzanych z krajów lewostronnych jak Japonia i Australia (tu kłopot, jak je w skrócie nazwać, bo słowa lewusy, lewacy, czy lewici mają już swoje znaczenie ;) ).

 

W każdym bądź razie teraz w Nachodzie nie musimy zachowywać się po angielsku, bo zwłaszcza na rondzie, moglibyśmy się bardzo pomylić.

 

Henryk Grzybowski

Prezydent RC Polanica-Zdrój

przedruk: Ziemia Kłodzka, Gazeta Prowincjonalna.

 

 
Galeria

  
Facebook